رایزنی در تهران
رسانه های امریکا روز گذشته از پایان بنبست در مذاکرات بین واشنگتن و تهران خبر دادند. برهمین اساس، رویترز به نقل از یک مقام امنیتی پاکستانی نوشت که «یک یادداشت تفاهم (MOU) در حال نهاییسازی برای پایان دادن به جنگ آمریکا و ایران است.» سیبیاس نیز به نقل از ترامپ نوشت: «به نهایی کردن توافق با ایران بسیار نزدیک هستیم.» ترامپ به آکسیوس هم گفت: «شانس توافق با ایران یا بازگشت به جنگ 50-50 است. امروز پیشنویس توافق را با مشاورانم بررسی خواهم کرد. تصمیم درباره ایران فردا اتخاذ خواهد شد. با ونس و ویتکاف و کوشنر درباره پاسخ اخیر ایران بحث خواهم کرد.»
سیانان هم نوشت: «خوشبینی محتاطانه نسبت به مذاکرات بین آمریکا و ایران وجود دارد و امور در مسیر مثبتی در حال حرکت است.» بعد از آن نیز گفته شد که ترامپ جلسه تلفنی با رهبران عرب برگزار میکند تا درباره توافق احتمالی با ایران گفتگو کند.
جزئیات توافق از زبان خبرنگار آمریکایی
الکس مارکوارت، خبرنگار کهنهکار حوزه امنیت ملی و خبرنگار ارشد امنیت ملی سابق در سیانان نوشت: من از جزئیات جدیدترین پیشنهاد آمریکا به ایران برای پایان دادن به جنگ مطلع شدهام که شامل امتیازات اقتصادی قابلتوجهی به ایران است. او مدعی است که توافق یک فرآیند چندمرحلهای خواهد بود که بر اساس یک طرح ۱۴ مادهای قبلی بنا شده است. این پیشنهاد، یک یادداشت تفاهم (MOU) است که مذاکرات را به سمت «توافق نهایی» هدایت میکند. در این طرح، مسائل دشوار به آینده موکول میشود تا جنگ پایان یابد.
در این توافق که قرار است در اسلامآباد امضا شود، شرایطی که آمریکا به ایران پیشنهاد کرده شامل موارد زیر است:
پایان فوری عملیات نظامی از جمله در لبنان و عدم تهدید به زور علیه یکدیگر.
یادداشت تفاهم منجر به مذاکره برای «توافق نهایی» بهمنظور پایان رسمی جنگ میشود. اکسیوس پیشتر گزارش داده بود که این مذاکرات ۳۰ روز طول میکشد، اما من شنیدهام که اکنون مدت آن طولانیتر و قابل تمدید است.
بحث درباره غنیسازی هستهای و مواد غنیشده در توافق نهایی مطرح خواهد شد.
ایران در یادداشت تفاهم متعهد میشود که هرگز سلاح هستهای تولید نکند.
یک طرح بزرگ بازسازی اقتصادی برای ایران که توسط آمریکا و متحدانش در منطقه تدوین خواهد شد. نحوه دقیق اجرای آن بخشی از توافق نهایی است.
آمریکا با پیشرفت مذاکرات، داراییهای بلوکهشده ایران را آزاد خواهد کرد.
تمام تحریمهای آمریکا و سازمان ملل - از جمله تحریمهای ثانویه - پس از توافق نهایی که جدول زمانی آن مشخص میشود، لغو خواهد شد.
پیش از توافق نهایی و لغو تحریمها، آمریکا معافیتهایی برای صادرات نفت، بانکداری و سایر محصولات و حوزهها اعطا میکند.
آمریکا پس از توافق بر سر یادداشت تفاهم، محاصره دریایی را برمیدارد و شروع به جابجایی مجدد نیروهای خود میکند.
تردد دریایی پیش از جنگ، ظرف ۳۰ روز بازگردانده میشود.
نیروهای آمریکایی ظرف یک ماه از توافق نهایی از نزدیکی ایران خارج خواهند شد.
شورای امنیت سازمان ملل در نهایت توافق نهایی را تأیید خواهد کرد.
خوشبینی محتاطانه
سفیر ایران در پاکستان نیز اعلام کرد: «چند دقیقه پیش، جناب وزیر محترم کشور پاکستان، برادر عزیزم محسن نقوی، پس از بازگشت از تهران، مرا از دستاوردهای مذاکرات با مقامات کشورم مطلع کردند. با خوشبینی محتاطانه میتوان امیدوار بود که در صورت پایبندی کافی طرف مقابل، گام مثبتی در حال شکلگیری است که نتیجه مواضع جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر عزت، ایستادگی نیروهای مسلح شجاع و مقاومت ملت شجاع ایران، همچنین ابتکار و تلاشهای فداکارانه میانجی پاکستانی است. امیدوارم تلاشهای صادقانه دولت و ارتش محترم پاکستان، به ویژه محمد شهباز شریف نخستوزیر و فیلد مارشال سید عاصم منیر (نیام، اچجی)، فرمانده کل ارتش و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، برای ابتکار میانجیگری، و همچنین معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه حضرت محمد اسحاق دار و وزیر کشور محسن نقوی، برای تلاشهای صادقانه دیپلماتیکشان، به صلح پایدار در منطقه منجر شود.از طرف خودم، صمیمانه و از صمیم قلب از همه آنها برای تلاشهای صادقانهشان تشکر و قدردانی میکنم.»
آخرین حد امتیازدهی ایرانخبرنگار الجزیره در تهران نیز به نقل از یک منبع دیپلماتیک گفت که «این منبع به من گفت ایران، آنچه که میتوانسته، در این یادداشت تفاهم، ارائه داده است و این به این معناست که در این مرحله جایی برای امتیازات دیگر وجود ندارد». این منبع از فضای مثبتی سخن میگوید که ممکن است به ظهور یادداشت تفاهم کمک کند.
البته منبع دیگری گفت احتمال دارد آمریکا برخلاف این فضای مثبت، دست به یک حمله بزند، مثل همیشه.همچنانکه این منبع دیپلماتیک به الجزیره گفته است «هر زمان خبرهای مثبت در مورد مذاکرات و توافق زیاد میشود، باید بیشتر ترسید.» همین بیاعتمادی است که گره بزرگ و مانع اصلی در هرگونه توافق احتمالی است. بیاعتمادی به یک قانون نانوشته در مناسبات ایران با آمریکا در پسابرجام تبدیل شده است. موضوعی که گره و مانع اصلی در هرگونه توافق با امریکا است و تکرار سناریوی «حمله در میانه مذاکره» تهران را در میانه توافق و مذاکره بسیار محتاط و سختگیر کرده است. همچنانکه رفتار کنونی آمریکا نیز خالی از محاسبات فریبکارانه نیست. ترامپ با تلفیق «تهدید حداکثری» و «پیشنهاد مذاکره» عملا فضای ابهام راهبردی را مدیریت میکند. اما تفاوت ایران با گذشته در این است که دیگر فریب این تاکتیک را نمیخورد؛ به عبارت دیگر، ایران یک «استراتژی کنش فعالانه» را دنبال میکند، تا زمانی که آمریکا در عمل گامی برای رفع تحریمها و تضمین عدم تکرار خروج از توافق برندارد، ایران همانگونه در مرز «صلح احتمالی» حرکت میکند که در مرز «جنگ احتمالی».
