عباس سلیمی‌نمین، تحلیلگر مسائل سیاسی، در گفت‌وگو با روزنامه صبح نو با اشاره به تفاهم‌نامه ایران و آمریکا، اظهار کرد: مذاکره، قدرت دفاعی و بازدارندگی همگی در یک ساختار مشخص برای تأمین منافع ملی دنبال می‌شوند. اگر امروز منافع مردم از طریق مذاکره تأمین شود، این مسیر دنبال خواهد شد و اگر از طریق دیگری امکان تحقق منافع ملی وجود داشته باشد، همان مسیر در پیش گرفته می‌شود.
وی افزود: خوشبختانه امروز جامعه ما اعتماد لازم را به ساختار سیاسی کشور دارد و می‌داند که مصالح جامعه به طور کامل در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ می‌شود. البته همچنان با نوعی نگاه معیوب نسبت به مسئله مذاکره مواجه هستیم. سوابق تاریخی نیز در شکل‌گیری این نگاه بی‌تأثیر نبوده است.

سوءاستفاده برخی جریان‌ها از سابقه تاریخی مذاکرات

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در گذشته جریانی در کشور وجود داشت که به صورت مستمر بر مذاکره تأکید می‌کرد و حتی قدرت دفاعی کشور را نفی می‌کرد. این جریان معتقد بود که ما به موشک نیاز نداریم و همه مسائل را می‌توان از طریق مذاکره حل کرد. این سابقه ذهنی همچنان در جامعه وجود دارد.
سلیمی‌نمین گفت: برخی افراد که می‌خواهند خود را دلسوزتر یا آگاه‌تر از دیگران نشان دهند، از این سابقه تاریخی سوءاستفاده می‌کنند. در حالی که امروز در جامعه ما نسبت به آنچه در میدان مذاکره می‌گذرد حساسیت وجود دارد و مسئولانی که در این عرصه فعالیت می‌کنند، کاملاً در چارچوب ساختار نظام و با توجه به تجربیات تاریخی حرکت می‌کنند.

تأکید رهبری بر مذاکره به معنای اعتماد به آمریکا نیست

وی ادامه داد: رهبر انقلاب با وجود اینکه بارها تأکید کرده‌اند آمریکایی‌ها قابل اعتماد نیستند، همواره مذاکره را نیز یکی از ابزارهای پیشبرد اهداف کشور دانسته‌اند. علت این موضوع روشن است؛ همان‌گونه که قدرت دفاعی و بازدارندگی یکی از ابزارهای اقناع است، مذاکره نیز یکی از راه‌های اقناع محسوب می‌شود.
وی افزود: هنگامی که ما در حوزه بازدارندگی، اصول اخلاقی را رعایت می‌کنیم، در واقع به جهان نشان می‌دهیم که جنگ‌طلب نیستیم. ما اعلام می‌کنیم که اگر دیگران به ما حمله نکنند، هرگز آغازگر جنگ نخواهیم بود. این اصول و رفتارها موجب اقناع افکار عمومی جهان می‌شود.

این تحلیلگر مسائل سیاسی اظهار کرد: جمهوری اسلامی هرگز به دنبال تنش نبوده و نیست، بلکه تنها بر حقوق خود تأکید دارد. ما در دفاع از حقوق خود ایستادگی خواهیم کرد و هرگز زیر بار زور نخواهیم رفت. اگر طرف مقابل بخواهد با استفاده از قدرت نظامی ما را وادار به عقب‌نشینی کند، قطعاً از قدرت دفاعی خود استفاده خواهیم کرد، اما آغازگر هیچ درگیری نخواهیم بود.
وی تأکید کرد: بنابراین هم بر قدرت بازدارندگی و هم بر قدرت اقناعی تأکید داریم. مذاکره نیز در همین چارچوب تعریف می‌شود تا افکار عمومی داخلی و جهانی به این جمع‌بندی برسند که جمهوری اسلامی همواره راه گفت‌وگو را در اولویت قرار داده است.


هدف از مذاکره، اقناع افکار عمومی داخلی و جهانی است

سلیمی‌نمین گفت: مذاکره این پیام را به افکار عمومی منتقل می‌کند که ایران برای جان انسان‌ها ارزش قائل است و تلاش می‌کند مسائل را از طریق گفت‌وگو حل کند. اما اگر این مسیر به نتیجه نرسد، کشور همچنان بر قدرت بازدارندگی خود تکیه خواهد داشت و هیچ تغییری در این راهبرد ایجاد نخواهد شد.
وی افزود: این رویکرد با نگرانی‌هایی که برخی مطرح می‌کنند تفاوت اساسی دارد. حتی در دوره‌ای که جریانی در کشور صرفاً بر مذاکره تأکید داشت و قدرت دفاعی را کم‌اهمیت جلوه می‌داد، نظام سیاسی کشور اجازه نداد این نگاه بر سیاست‌های کلان حاکم شود.
این تحلیلگر مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: اگر به خاطر داشته باشید، یکی از شخصیت‌های سیاسی کشور رسماً اعلام کرده بود که ما به موشک نیاز نداریم و می‌توانیم تمام مسائل را از طریق مذاکره حل کنیم. اما هیچ‌گاه سیاست‌های کشور بر اساس چنین نگاهی تنظیم نشد.
وی ادامه داد: حتی در همان دوره نیز برای مردم ثابت شد که نظر رهبر انقلاب درست بوده است. همان جریانی که بر مذاکره مطلق تأکید می‌کرد و قدرت دفاعی را نفی می‌کرد، در عمل با شکست مواجه شد و نشان داد کسانی که قدرت دفاعی را مورد انتقاد قرار می‌دهند، دچار اشتباه بزرگی هستند.
مذاکره‌کنندگان امروز در چارچوب سیاست‌های نظام حرکت می‌کنند
سلیمی‌نمین اظهار کرد: نکته مهم این است که آن جریان امروز تعیین‌کننده نیست. زمانی که آن جریان از قدرت بیشتری برخوردار بود نیز نتوانست اراده خود را بر ک شور تحمیل کند. امروز کسانی که مسئول مذاکره هستند، کاملاً در چارچوب سیاست‌های ترسیم‌شده از سوی رهبر انقلاب حرکت می‌کنند و مصالح جامعه را در نظر دارند.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مذاکرات این بوده که عقب‌نشینی آمریکا برای افکار عمومی روشن شده است. آمریکایی‌هایی که روزگاری از نابودی جمهوری اسلامی سخن می‌گفتند و بر غنی‌سازی صفر درصد تأکید داشتند، امروز از مواضع گذشته خود عقب‌نشینی کرده‌اند.

این تحلیلگر مسائل سیاسی گفت: در موضوع غرامت نیز مذاکره‌کنندگان ایرانی به گونه‌ای عمل کرده‌اند که این برداشت عمومی شکل گرفته است که ایران مظلوم واقع شده و آمریکا رفتار جنگ‌طلبانه داشته است.
وی توضیح داد: درست است که در متن توافق صراحتاً نوشته نشده آمریکا به ایران غرامت پرداخت خواهد کرد، اما بندی که برای ترمیم خسارت‌های ایران در نظر گرفته شده، همین مفهوم را منتقل می‌کند.

موضوع غرامت؛ دستاورد مهم دیپلماسی ایران
سلیمی‌نمین ادامه داد: آمریکایی‌ها در ابتدا پیشنهاد داده بودند صندوقی برای جبران خسارت‌های دو طرف تشکیل شود؛ یعنی هم ایران و هم آمریکا. اما مذاکره‌کنندگان ایرانی توانستند با هوشمندی واژه «طرفین» را حذف کنند و موضوع صرفاً به جبران خسارت‌های ایران اختصاص پیدا کند. این دستاورد کوچکی نیست.
وی افزود: برخی انتقاد می‌کنند که چرا در توافق به صراحت نیامده آمریکا متجاوز بوده است. اما این انتقادها با واقعیت‌های تاریخی سازگار نیست.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: آیا آمریکا که سال‌ها در کشورهای مختلف مرتکب جنایت شده، تاکنون به اشتباهات خود اعتراف کرده است؟ آمریکا حتی بابت سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران نیز عذرخواهی نکرد، بلکه به فرمانده ناو آمریکایی که آن جنایت را مرتکب شد، جایزه هم داد.
وی گفت: ما از آن مرحله عبور کرده‌ایم. امروز توانسته‌ایم با استفاده از دیپلماسی این واقعیت را به جهان منتقل کنیم که ایران قربانی تجاوز بوده و باید خسارت‌هایش جبران شود.
سلیمی‌نمین اظهار کرد: البته ممکن است آمریکایی‌ها در آینده تعهدات خود را نقض کنند و زیر توافقات بزنند. اما حتی در این صورت نیز جمهوری اسلامی دستاورد مهمی خواهد داشت.
وی افزود: اگر آمریکا تعهدات خود را اجرا نکند، افکار عمومی جهان بیش از گذشته متوجه خواهد شد که آمریکا تا چه اندازه غیرقابل اعتماد است و چگونه یک قدرت نژادپرست و سلطه‌طلب بر جهان حاکم شده است.

مذاکره می‌تواند به افزایش وحدت داخلی کمک کند

این تحلیلگر مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: یکی از آثار مهم مذاکرات، کمک به افزایش وحدت داخلی است. هنوز افرادی در جامعه وجود دارند که تحت تأثیر تبلیغات پرزرق‌وبرق غرب نسبت به آمریکا خوش‌بین هستند.وی ادامه داد: چگونه می‌توان این افراد را به یک جمع‌بندی مشترک رساند؟ یکی از راه‌ها همین مذاکره است. اگر آمریکایی‌ها تعهدات خود را نقض کنند، هزینه آن را خواهند پرداخت و بخش مهمی از این هزینه، شکل‌گیری نگاه منفی‌تر نسبت به آمریکا در افکار عمومی خواهد بود.
سلیمی‌نمین گفت: رهبر شهید مقاومت همواره بر «اقناع، اقناع و اقناع» و همچنین «تبیین، تبیین و تبیین» تأکید داشتند. باید برای ملت‌ها توضیح دهیم که قدرت آمریکا ماهیتی شیطانی دارد و زیر بار منطق نمی‌رود.وی تأکید کرد: این مسیر می‌تواند هم به تقویت اتحاد داخلی کمک کند و هم موجب همراهی ملت‌های دیگر با انقلاب اسلامی شود. از این منظر، مذاکره صرفاً یک ابزار سیاسی نیست، بلکه ابزاری برای تبیین حقانیت جمهوری اسلامی، افزایش انسجام داخلی و همراه کردن افکار عمومی جهان با آرمان‌های انقلاب اسلامی به شمار می‌رود.