یک تحلیلگر مسائل بین‌الملل با اشاره به طرح دوباره ایده پیمان امنیت جمعی در منطقه از سوی عربستان تأکید کرد که تحقق چنین توافقی منوط به برچیده شدن پایگاه‌های نظامی آمریکا در غرب آسیا و قطع همکاری‌های امنیتی کشورهای منطقه با رژیم صهیونیستی است.

ثمانه اکوان تحلیلگر مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با صبح نو با اشاره به سابقه طرح موضوع امنیت منطقه‌ای اظهار کرد: مسئله امنیت منطقه موضوعی است که سال‌ها پیش نیز مطرح شده بود. حتی بعد از توافق برجام، آقای ظریف اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران با کشورهای منطقه گفت‌وگوهایی انجام داده تا یک قرارداد امنیتی گروهی با حضور همه کشورهای منطقه شکل بگیرد؛ زیرا در آن مقطع برخی از این کشورها نگرانی‌هایی درباره قدرت ایران، به‌ویژه توان موشکی کشورمان مطرح می‌کردند. در همان زمان نیز اعلام شد که ایران آماده است با تمام کشورهای منطقه یک پیمان امنیت جمعی امضا کند.

وی افزود: با این حال در همان دوره کشورهای عرب منطقه به جای توجه به این پیشنهاد، در حال رایزنی برای پیوستن به توافق موسوم به «ابراهام» بودند و ترجیح دادند روابط امنیتی و اطلاعاتی خود را با رژیم صهیونیستی گسترش دهند، نه با جمهوری اسلامی ایران. به همین دلیل در آن زمان عملاً توجهی به پیشنهاد ایران درباره ایجاد یک چارچوب امنیت جمعی در منطقه نشد.

اکوان تصریح کرد: اکنون که جنگ رخ داده و برخی از این کشورها میزبان نظامیان خارجی بوده‌اند و از خاک و فضای سرزمینی آن‌ها برای حمله به ایران استفاده شده است، شرایط تغییر کرده است. در چنین وضعیتی جمهوری اسلامی ایران نیز در اقدامی به‌حق و تلافی‌جویانه ـ که بر اساس قوانین بین‌المللی نیز قابل توجیه است ـ پایگاه‌های آمریکا در این کشورها را هدف قرار داد. همین مسئله باعث شده است که امروز این کشورها به فکر ایجاد یک پیمان امنیت جمعی بیفتند تا اگر در آینده ناامنی یا درگیری‌ای رخ داد و آمریکا بخواهد از خاک آن‌ها برای حمله به کشوری در منطقه استفاده کند، خودشان دچار خسارت نشوند و در واقع امنیت بیشتری داشته باشند.

وی ادامه داد: البته شکل‌گیری چنین توافقی الزاماتی دارد. نخستین الزام آن این است که تمام پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه برچیده شود. آمریکا به عنوان کشوری متجاوز از همین پایگاه‌ها برای حمله به بسیاری از نقاط منطقه غرب آسیا استفاده کرده است. بنابراین در یک چارچوب امنیتی واقعی باید این پایگاه‌ها جمع‌آوری شوند و تضمین قطعی داده شود که از خاک، فضا و آسمان این کشورها برای حمله به جمهوری اسلامی ایران استفاده نخواهد شد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: مسئله دومی که شاید در برخی بحث‌های دیپلماتیک کمتر به آن پرداخته شده، اما به اعتقاد من بسیار حیاتی است، موضوع روابط این کشورها با رژیم صهیونیستی است. هرگونه توافق امنیتی با کشورهای منطقه باید شامل تعهد آن‌ها به عدم برقراری رابطه با رژیم صهیونیستی، به‌ویژه در حوزه‌های امنیتی و اطلاعاتی باشد. رژیم صهیونیستی بدون تردید از ارتباطات و پیوندهای خود با این کشورها برای ضربه زدن به جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌کند؛ بنابراین ابطال توافقات «ابراهیم» و همچنین عدم پیوستن سایر کشورها به این روند باید یکی از پیش‌شرط‌های اصلی ایران در چنین مذاکراتی باشد.

وی با اشاره به تنهایی ایران در نبردهای اخیر افزود: تجربه جنگ‌های اخیر نشان داد که جمهوری اسلامی ایران عملاً به تنهایی در برابر هجوم صهیونیسم و آمریکا ایستاده است و هیچ‌یک از کشورهای منطقه حتی تمایل جدی برای حمایت دیپلماتیک از ایران نشان ندادند. به نظر می‌رسد بسیاری از این کشورها در حال حاضر بیش از هر چیز به دنبال منافع خود هستند و تلاش می‌کنند در صورت تداوم ماجراجویی‌های آمریکا علیه ایران، خود را از میدان درگیری دور نگه دارند تا متحمل خسارت نشوند.

اکوان گفت: تا زمانی که این پیش‌شرط‌ها محقق نشود، نمی‌توان انتظار داشت چنین توافقاتی به نتیجه برسد یا حتی شکل بگیرد؛ زیرا در یک پیمان امنیتی واقعی باید همه طرف‌ها هم متعهد باشند و هم از آن منتفع شوند. نمی‌توان پیمانی منعقد کرد که صرفاً ابزاری برای فرار برخی کشورها از خسارت باشد، بدون آنکه الزامات و ملاحظات امنیتی جمهوری اسلامی ایران در آن لحاظ شود. به همین دلیل بعید می‌دانم بدون تحقق این شروط، چنین مسیری به سرانجام برسد.