خارج شدن بورس از سایه جنگ
معاملات سهام در بازار سرمایه که از روز نهم اسفند همزمان با آغاز جنگ تحمیلی سوم متوقف شده بود، روزگذشته ۲۹ اردیبهشت ماه آغاز شد. در شرایطی که اکثر کارشناسان انتظار صف های فروش سنگین در بازار سهام داشتند، بورس با وضعیت مطلوبی بازگشایی شد.
زنگ آغاز معاملات در سال ۱۴۰۵ صبح سهشنبه (۲۹ اردیبهشت) با حضور مقامات ارشد بازار سرمایه در تالار سعادتآباد بورس تهران برگزار شد. حجتاله صیدی - رییس سازمان بورس و اوراق بهادار - در این مراسم ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ بهویژه رهبر شهید انقلاب و تقدیر از تلاشهای رزمندگان برای پایدار شدن شرایط کشور گفت: «بعد از یک تعطیلی ناگزیر، نخستین روز معاملات سهام در سال ۱۴۰۵ را آغاز میکنیم». وی ضمن تقدیر از زحمات همکاران بورسهای کالایی، بورس تهران و فرابورس ایران که در طول جنگ تحمیلی مشغول فعالیت بودند، افزود: «در طول ۵۱ روز کاری، بازار سهام به دو دلیل تعطیل بود. علت نخست ابهام ناشی از شرایط جنگ و دلیل دوم لزوم افشا و گزارشگری مالی شرکتها بود.» صیدی تاکید کرد: «هر دو مسئله تا حدود زیادی حل شده و شرایط برای بازگشایی بازار سهام فراهم شده است.» رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به آسیبهای وارد آمده به برخی شرکتها در جریان جنگ تحمیلی گفت: «نماد این دسته از شرکتها در فرصت مناسب و پس از گزارشگری مالی کافی از امکان معامله برخوردار خواهند شد. صیدی توضیح داد: از امروز بیش از ۵۰۰ شرکتی که از امکان گزارشگری برخوردار بودهاند، از امکان معامله هم برخوردار شدند. رییس سازمان بورس و اوراق بهادار ابراز امیدواری کرد سال ۱۴۰۵ برای بازار سرمایه سالی پر بار باشد.»
بازگشایی بورس در روزهای گذشته با موجی از نگرانی و تحلیلهای بدبینانه همراه شده بود و بسیاری از فعالان بازار انتظار داشتند بورس در نخستین روز بازگشایی با صفهای سنگین فروش و سقوط معنادار شاخصها مواجه شود. با این حال، معاملات نخستین ساعات بازار نشان داد سناریوی مورد انتظار بدبینان چندان با واقعیت تطابق نداشته و بازار برخلاف تصورات اولیه، واکنشی آرامتر و منطقیتر از خود بروز داده است.
افزایش ریسک پذیری در بازار سرمایه
در همین زمینه علیرضا زندیان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتوگو با صبحنو درباره آغاز بکار بورس بعد از 80 روز افزایش ریسکپذیری را در این بازار سرمایه را نشانه مثبت می داند و می گوید: «پس از وقفهای که بعد از جنگ و تعطیلات ناشی از آن ایجاد شد، بازار سرمایه برای نخستین بار واکنشی فراتر از پیشبینیها نشان داد. نزدیک به سه همت وارد بازار سهام شد و از سوی دیگر، حدود چهار همت از صندوقهای درآمد ثابت خارج شد؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش ریسکپذیری در بازار سرمایه و شکلگیری این روحیه در میان متقاضیان و سرمایهگذاران است. نزدیک به سه همت وارد بازار سهام شد و از سوی دیگر، حدود چهار همت از صندوقهای درآمد ثابت خارج شد؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش ریسکپذیری در بازار سرمایه و شکلگیری این روحیه در میان متقاضیان و سرمایهگذاران است.»
زندیان تصریح کرد: «وقتی به بازار نگاه میکنیم، نوسانات شدید نرخ ارز، تورم در سایر کالاها و همچنین التهاب در بازار سکه و طلا کاملاً مشهود است. در این حوزهها نوسان قیمتها وجود دارد و سطح قیمتها بالاست. به همین دلیل، مردم در مسیری که طی میکنند، با توجه به فاصلهای که در اثر تعطیلی ایجاد شده بود، به این ذهنیت رسیدهاند که بازار سکه، طلا و ارز در این فاصله کارکرد خود را نشان دادهاند و در نتیجه به سمت بازار سرمایه آمدهاند. این مسئله از نگاه من یک نوید و پالس مثبت است و نشان میدهد بازار سرمایه ما در تلاطمهای اقتصادی میتواند واکنش مثبت داشته باشد.»
وی افزود: «در برآیند چنین شرایط اقتصادی که در جامعه ما رخ داده است، بازار سرمایه عکسالعمل مثبت نشان داده و به همین دلیل، پیشبینی من این است که آینده این روند بسیار روشن و امیدوارکننده خواهد بود. اگر بازار سرمایه در شرایطی که اکنون با بیکاری بالا مواجه هستیم، بتواند رونق بگیرد، میتواند بخشی از مشکلات حوزه تولید را برطرف کند. امروز بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل کمبود نقدینگی و نرسیدن سرمایه در گردش مورد نیاز، با کاهش تولید و حتی تعدیل نیرو روبهرو شدهاند.» زندیان تصریح کرد: «اگر بازار سرمایه و بورس رونق پیدا کند و این نقدینگیها را جمعآوری کرده و به سمت خود بکشاند، قطعاً میتواند کمکحال تولید کشور باشد. این روند هم به رشد حوزه تولید کمک میکند و هم ظرفیت اشتغالزایی را افزایش میدهد. در شرایطی که کشور با نوعی محاصره و همچنین عوامل خارجی و داخلی مؤثر بر قیمت کالاها و معیشت مردم مواجه است و افزایش قیمتها فشار زیادی ایجاد کرده، بازار سرمایه میتواند در تعدیل این وضعیت اقتصادی مؤثر باشد.»
وی افزود: «بازار سرمایه این ظرفیت را دارد که با هدایت نقدینگی به سمت تولید، در کاهش تورم نیز نقشآفرین باشد. هر زمان که نقدینگی به سمت تولید حرکت کند و عرضه و تقاضای بیشتری در این حوزه شکل بگیرد، بهطور طبیعی منابع مالی از بازارهای غیرمولد به سمت فعالیتهای مولد کشیده میشود و این مسئله میتواند شرایط تورمی جامعه را تعدیل کند.»
در مجموع یکی از مهمترین اتفاقات روزگذشته، وضعیت رنگ تابلوی معاملات بود. برخلاف انتظار اولیه که تصور میشد اکثر نمادها با فشار عرضه مواجه شوند، حدود 50 درصد نمادهای در حال معامله وارد محدوده مثبت شدند و سبزپوشی بخش قابل توجهی از بازار، بسیاری از فعالان را غافلگیر کرد.این موضوع نشان داد سهامداران حداقل در نخستین روز بازگشایی، از رفتارهای هیجانی فاصله گرفتهاند و برخلاف دورههای گذشته، واکنش بازار به شوکهای سیاسی و امنیتی با احتیاط بیشتری همراه شده است. در میان صنایع مختلف، گروه سیمان یکی از پرتقاضاترین گروههای بازار بود؛ بهطوری که تمامی نمادهای این صنعت با صف خرید مواجه شدند و مورد استقبال معاملهگران قرار گرفتند.
